Đức Thượng Công Tả quân Lê Văn Duyệt – người mang 9 án tử là vở kịch nói đầu tiên mình đến rạp coi trực tiếp. Đó quả thực là một trải nghiệm nghệ thuật sân khấu đầy ấn tượng. Qua vở kịch, mình được tìm hiểu một lát cắt trong cuộc đời oanh liệt nhưng cũng thật bi hùng của một nhân vật lịch sử, người có công thiết lập nên vùng đất Gia Định, nay là TP.HCM, nơi mình đang sống và làm việc.
Bối cảnh của vở kịch “Đức thượng công Tả quân Lê Văn Duyệt – người mang 9 án tử”
Vở kịch nói Đức thượng công Tả quân Lê Văn Duyệt – người mang 9 án tử lấy bối cảnh triều đầu thời vua Minh Mạng. Trước lúc băng hà, vua Gia Long triệu Lê Văn Duyệt kinh thành Phú Xuân (Huế) để phò tá tân vương Minh Mạng đồng thời cũng là cách để giảm bớt quyền lực trong tay ông. Bước ngoặt xảy đến khi Tống trấn thành Gia Định là Nguyễn Huỳnh Đức (một khai quốc công thần triều Nguyễn khác) qua đời. Trong thời gian này, nước láng giềng Chân Lạp có sự biến. Vua Chân Lạp sai sứ đến tận kinh thành Phú Xuân thỉnh cầu Lê Văn Duyệt trở lại thành Gia Định, đem quân dẹp giúp Chân Lạp.
Lê Văn Duyệt vào triều tâu với vua Minh Mạng sự biến tại Gia Định thành. Vua cho phép ông trở lại làm Tổng trấn thành Gia Định, được toàn quyền quyết định việc chính sự tại đây, đồng thời giao ông nhiệm vụ đánh dẹp phiến loạn tại Chân Lạp. Tuy nhiên, vua nghe lời gièm pha của Huỳnh Huệ Phi nên đã cử Huỳnh Công Lý (cha Huệ Phi) vào làm Phó tổng trấn đề “giám sát” và kiềm hãm bớt quyền lực của ông.
Trở về sau cuộc chiến dẹp phiến loạn ở Chân Lạp, Lê Văn Duyệt mắt thấy tai nghe nỗi thống khổ của người dân Gia Định do phải chịu sự hà hiếp, bóc lột của tham quan Huỳnh Công Lý. Ông thay mặt nhân dân Gia Định trừng trị tên tham quan. Đầu của Huỳnh Công Lý được gửi về kinh thành Phú Xuân khiến Huỳnh Huệ Phi vô cùng bàng hoàng, còn vua Minh Mạng vô cùng tức giận.
Từ lâu, Lê Văn Duyệt đã là cái gai trong mắt vua Minh Mạng do là người phản đối vua Gia Long nhường ngôi cho nhà vua. Nay lại thêm chuyện ngang nhiên giết và bêu đầu cha vợ của vua, môi hiềm khích giữa ông và nhà vua càng thêm sâu đậm. Tuy nhiên do là người tài, một cột trụ chống đỡ cho nhà Nguyễn, nên vua Minh Mạng chưa thể “đụng” vào ông.
Sau khi Lê Văn Duyệt qua đời vì bệnh, vua Minh Mạng cho bãi bỏ chức Tổng trấn, sai truy xét tội cũ của ông khiến con trai nuôi của ông là Lê Văn Khôi khởi binh tạo phản. Vua Minh Mạng cho quân đánh dẹp, tiêu diệt hoàn toàn phiến quân của Lê Văn Khôi, đồng thời chính thức luận các tội cũ của ông, gồm 7 tội đáng chém đầu và 2 tội thắt cổ. Tất thảy là 9 án tử. Theo mình tìm hiểu, các án tử này gồm:
7 tội chém đầu:
- Sai người riêng đi Miến Điện (nay là Myanmar) kết ngoại giao.
- Xin tống thuyền Anh Cát Lợi đến thành Gia Định để tỏ mình có quyền.
- Xin giết thị vệ Trần Văn Tình để khóa miệng người.
- Dâng sớ chống lại mệnh vua, cố xin cho viên quan đã bổ thụ đi nơi khác được lưu lại và điều một viên quan đi làm việc khác khi đã có chiếu chỉ tuyên triệu.
- Kết bè đảng xin cho Lê Chất được tăng thêm tuổi .
- Chứa riêng giấy đóng sẵn ấn của vua.
- Gọi mả cha là lăng, nói với người xưng là “cô”.
2 tội thắt cổ:
- Cố xin dung nạp Miến Điện để thỏa việc làm bậy.
- Nói với người ta về việc xin được thơ tiên giáng bút có câu “Trần Kiều” và “Hoàng Bào”.
| » Đọc thêm về 9 án tử của Tả quân Lê Văn Duyệt tại đây.
Sau khi kết tội Lê Văn Duyệt, vua Minh Mạng sai đập phá mộ của ông và cho làm bia đá khắc 8 chữ “Quyền yêm Lê Văn Duyệt phục pháp xứ”, nghĩa là Chỗ quan lộng quyền Lê Văn Duyệt chịu tội chết. Không chỉ mộ Lê Văn Duyệt bị san bằng, mộ của cha mẹ ông cũng bị hủy hoại.
Ấn tượng về vở kịch
Vở kịch bắt đầu bằng phân cảnh chiếu chỉ luận tội Lê Văn Duyệt vang lên. Song song với lời luận tội là tiếng kêu van đầy đau đớn, thương cảm của những người dân Gia Định trước nỗi oan khuất của vị Tổng trấn quá cố. Tiết tấu dồn dập kết hợp với hiệu ứng ánh sáng chớp liên tục báo hiệu một câu chuyện đầy bi hùng sẽ diễn ra sau đó.
Xuyên suốt hai tiếng rưỡi của vở kịch, mình hiếm khi rời mắt khỏi sân khâu bởi diễn xuất quá ấn tượng của dàn diễn viên đầy thực lực. Mình đặc biệt thích diễn xuất của hai nhân vật chính trong vở kịch là Đình Toàn (vai Tả quân Lê Văn Duyệt) và Đại Nghĩa (vai Huỳnh Công Lý). Diễn xuất của hai người đã lột tả cho người xem rõ nét về hai mảng đối lập giữa một vị Tổng trấn Gia Định thành thanh liêm, chính trực là Lê Văn Duyệt và tên tham quan Huỳnh Công Lý.
Càng căm ghét những hành động tàn bạo, bất lương, độc ác của tham quan Huỳnh Công Lý, người xem thấy càng yêu mến tính cách ngay thẳng, sẵn sàng trừng trị cái xấu không ngại cường quyền của Lê Văn Duyệt, càng hả hê khi tên tham quan bị xét xử nghiêm minh.
Tất nhiên, diễn xuất của các nhân vật phụ như Quốc Thảo (vai vua Minh Mạng), Hoàng Hiệp (vai Lê Văn Khôi), Quốc Thịnh (vai Trương Tấn Bửu), Hoàng Trinh (Đỗ Thị Phận), Mỹ Duyên (vai Huỳnh Huệ Phi), vai những người lính, thường dân… cũng vô cùng xuất sắc, đóng góp không nhỏ vào thành công của toàn bộ vở diễn.
Những câu thoại chắc chắn, mạnh mẽ, nhiều màu sắc càng giúp cho người xem khắc họa rõ ràng hơn tích cách của các nhân vật.
Trang phục được đầu tư chỉn chu, công phu, đẹp mắt cũng góp phần làm tăng thêm độ hấp dẫn của vở kịch mang tính lịch sử, đồng thời giúp người xem có thể hình dung rõ hơn về triều đại phong kiến cuối cùng của đất nước – một triều đại hẳn gây ra nhiều tranh cãi nhất trong lịch sử.
Mình đi xem kịch ngày 21/04/2024, tức ngày công chiếu áp chót, mà các hàng ghế vẫn hoàn toàn được lấp đầy. Mình đặt vé ở hàng ghế gần sân khấu để có thể thưởng thức vở diễn được trọn vẹn nhất, quan sát được các diễn viên rõ ràng nhất. Tất nhiên, mức giá của những hàng ghế đầu cao nhất: 300.000 đồng/vé, mình đi hai người tổng cộng 600.000 đồng. Tuy nhiên, theo mình, với những trải nghiệm nghệ thuật đặc sắc, chân thực, đầy cảm xúc mà vở kịch đã mang lại, 600.000 đồng cho hai vé còn là quá rẻ.
Đức thượng công Tả quân Lê Văn Duyệt – người mang 9 án tử là vở diễn khởi đầu cho series Sân khấu Sử Việt học đường của nhà hát Kịch IDECAF. Vốn là người có chút đam mê với lịch sử nước nhà, đặc biệt là lịch sử các triều đại phong kiến, mình chắc chắn sẽ không bỏ lỡ vở diễn nào trong series này.
Cách thức đặt vé
Nếu bạn bỏ lỡ đợt công chiếu lần đầu vở Đức thượng công Tả quân Lê Văn Duyệt – người mang 9 án tử thì tin vui là trong tháng 7 sẽ có thêm 2 suất diễn nữa vào lúc 19h30 các ngày Thứ Tư Ngày 17/07/2024 và Thứ Tư Ngày 24/07/2024 sắp tới. Vé bắt đầu mở bán từ ngày Chủ nhật, 16/06/2024
- Để đặt vé, bạn có thể truy ticketbox.vn hoặc nhắn tin Zalo qua số: 0963403840.
Lan man một chút
Theo mình, giới trẻ không hẳn ham thích tìm hiểu, học về lịch sử của cha ông. Nhưng những bài giảng trong sách vở còn nhàm chán, thiếu sự đa chiều. Không ít người trẻ “mất gốc” sử nước nhà mà thuộc làu sử Trung Quốc cũng một phần vì lý do này. Mình cho rằng, phương tiện truyền tải lịch sử nhanh, rộng và dễ nhớ nhất đến với người trẻ là qua phim ảnh. Tuy nhiên, để làm ra một bộ phim lịch sử không phải điều dễ dàng, đòi hỏi rất nhiều nguồn lực chứ không tính riêng đến câu chuyện kinh phí. Nếu không thể làm ra một bộ phim lịch sử hùng tráng thì sân khâu kịch cũng là một cách thật hay để tái hiện những câu chuyện lịch sử.
Cảm ơn bạn đã đọc Nhật ký của mình.
TP.HCM, 21/04/2024
Xin chào, mình là Thắng Vũ – người chấp bút cho những bài blog bạn đang đọc. Cảm ơn bạn đã đọc “Nhật ký” của mình dù ngoài kia có hàng tỉ blog thú vị khác. Mình sẽ rất vui nếu bạn thích những dòng nhật ký này đấy!