Hôm bữa, chẳng hiểu sao mình tìm xem lại Cuộc di tản Dunkirk của Christopher Nolan. Phim xem bộ phim này nhiều năm trước nhưng khi xem lại vẫn cảm xúc.
Cuộc di tản Dunkirk, nếu mình nhớ không nhầm, là phim đầu tiên của Christopher Nolan mà mình xem. Thời điểm đó mình có hứng thú đặc biệt với các phim chủ đề chiến tranh và tình cờ tìm được tựa phim này. Và cũng nhờ Dunkirk mà mình biết tới tên tuổi của Christopher Nolan.
Gần đây, Christopher Nolan ra mắt một bom tấn khác lấy chủ đề liên quan đến chiến tranh là The Odyssey, được đông đảo người hâm mộ tán dương. Nhưng cá nhân mình lại không có cảm xúc gì khi xem bộ phim này. Vậy mà khi xem lại Cuộc di tản Dunkirk, mình lại xúc động, nghẹn ngào, đồng cảm.
Bối cảnh của Cuộc di tản Dunkirk
Nếu muốn tìm hiểu sâu hơn về trận Dunkirk thì mình nghĩ tốt hơn hết bạn nên tham khảo các nguồn thông tin khác, chẳng hạn như trên Wikipedia hoặc xem bộ phim tài liệu có tựa đề Churchill trong chiến tranh trên Netflix hay phim Darkess Hour (Giờ đen tối). Còn trong khuôn khổ bài viết này, mình chỉ xin giản lược thật ngắn gọn thôi.
Cụ thể, Dunkirk là một thành phố ven biển của Pháp, nằm ở một trong những điểm hẹp nhất, tức gần lãnh thổ nước Anh nhất tại eo biển Manche. Nói nôm na giống kiểu đứng ở biển Cần Giờ có thể nhìn thấy Vũng Tàu vì trên bản đồ rất gần nhau ấy.
Trong thời kỳ chiến tranh thế giới thứ II, quân đội Đức đã dồn quân vây hãm liên quân Anh, Pháp và Bỉ nhiều ngày tại Dunkirk, đẩy hàng trăm nghìn binh sĩ quân đồng minh về phía biển. Nếu bạn có tìm hiểu về binh pháp thì thế “bối thủy”, tức quay lưng về phía biển (hoặc sông) là một tử địa. Nhất là trong trận Dunkirk vì Đức liên tục cho máy banh oanh tạc các cầu cảng và phóng ngư lôi tấn công các chiến hạm của quân đồng minh tiến về Dunkirk. Mục tiêu của Đức là tiêu diệt trọn tất cả số quân đồng minh này, và nếu điều này xảy ra, sẽ là một tổn thất khổng lồ, đánh sập khả năng kháng cự của quân đồng minh.
- Xem thêm các hình ảnh về trận Dunkirk trên VnExpress: https://vnexpress.net/tham-canh-cua-80-000-linh-dong-minh-khong-kip-rut-khoi-dunkirk-3619093.html
Nói chung, hàng trăm nghìn quân đồng minh tại Dunkirk khi đó rơi vào tình thế tứ bề thọ địch, cửa nào cũng là cửa tử. Trước tình cảnh ngặt nghèo ấy, Winston Churchill, thủ tướng Anh khi đó, đã đưa ra một giải pháp. Ông ta yêu cầu huy động toàn bộ thuyền đánh cá trên cả nước tiến về Dunkirk để giải thoát cho quân đội của mình. Cuộc giải vây này đã thành công, đưa trở về Anh khoảng 350.000 binh sĩ, giúp nước Anh có đủ lực lượng kháng chiến khi Đức tấn công thẳng vào Anh sau này.
Cuộc giải vây tại Dunkirk thành công có thể xem là một trong những bước ngoặt quan trọng trong thế chiến thứ 2, góp một phần quan trọng vào chiến thắng phát xít Đức sau cùng của cả châu Âu.
Mọi so sánh đều là khập khiễng. Nhưng mình thấy cuộc di tản Dunkirk của Anh có nét hao hao với cuộc sơ tán của nhà Trần sau thất bại ở trận Bình Lệ Nguyên trước quân Mông Cổ. Cuộc sơ tán là nước đi giúp nhà Trần bảo toàn lực lượng. Và chúng ta đều biết, sau đó, quân dân nhà Trần đã 3 lần đánh bại đội quân Nguyên Mông hùng mạnh nhất trong lịch sử.
Cuộc di tản Dunkirk là phim chiến tranh hay nhất của Christopher Nolan
Xem Cuộc di tản Dunkirk mang lại cho mình nhiều cảm xúc. Dù sử dụng cách kể chuyện phi tuyến tính, phong cách kể chuyển đặc trưng của Christopher Nolan, nhưng mình vẫn theo kịp và hiểu mạch truyện đang diễn ra trong phim.
Cuộc di tản Dunkirk xoay quanh 3 tuyến câu chuyện:
- Tuyến câu chuyện về những người lính Anh bị mắc kẹt tại bãi biển Dunkirk đầy chết chóc, phía trước mặt là mênh mông sóng nước, phía sau là vòng vây quân Đức đang tiến tới, trên bầu trời thì máy bay Đức lượn lờ oanh tạc.
- Tuyến câu chuyện về người lính không quân trên máy bay chiến đấu tiến đến Dunkirk để tiêu diệt lực lượng không quân Đức, che chở bình yên trên bầu trời để cuộc di tản diễn ra an toàn.
- Một gia đình ngư dân Anh dong thuyền tiến về Dunkirk để giải cứu các binh sĩ Anh đang bị mắc kẹt.
Tại những điểm nút khác nhau của bộ phim, những tuyến câu chuyện này giao nhau.
Christopher Nolan là một đạo diễn tôn thờ sự chân thực trong từng khung hình, nói không với CGI. Do đó, cảnh phim bạn đang thấy ở trên là do người thật đóng chứ không phải sử dụng kỹ xảo để nhân bản như nhiều phim chiến tranh khác. Và chính nhờ là do người thật đóng, mà thước phim này chạm đến cảm xúc của mình.
Phim đã miêu tả cho người xem trọn vẹn sự tuyệt vọng, tình cảnh ngặt nghèo của những người lính bị vây hãm tại Dunkirk. Những hàng dài đen đặc binh sĩ, chẳng thể đong đến có bao nhiêu con người. Còn cầu tàu, nơi những con tàu cứu trợ cập bến, lại ở xa tít mù khơi nơi cột khói bốc lên. Những chuyến tàu cứu trợ hiếm hoi có thể cập bến an toàn. Song một chuyến cũng chỉ giải cứu được cho một lượng binh sĩ giới hạn.
Điều đáng sợ của chiến tranh không dừng lại khi bạn được giải vây thành công. Bước được lên thuyền cứu trợ không đồng nghĩa bạn sẽ an toàn. Vì ngay ở những cảnh phim tiếp theo, chúng ta hiểu rằng, biển cả vốn vẫn luôn ẩn chứa vô số hiểm nguy, cụ thể là ngư lôi của quân Đức. Có lẽ những người lính đã vui mừng vì lên được chuyến tàu di tản khỏi Dunkirk thành công sẽ chẳng ngờ rằng họ sẽ nằm lại trong lòng đại dương vĩnh viễn ít lâu sau đó do bị tập kích trên biển.
Trên bầu trời cũng là một tuyến câu chuyện đáng giá. Chỉ vỏn vẹn 3 chiếc máy bay với một lượng giới hạn nhiên liệu, xuất phát từ Anh đến Dunkirk để bảo vệ vùng trời cho cuộc di tản. Họ chiến đấu với không quân Đức có thể xuất hiện từ bất cứ đâu. Họ có thể hy sinh bất cứ lúc nào, bằng bất cứ cách nào nhưng phải triệt tiêu được mối đe dọa đến từ bầu trời.
Cuộc di tản Dunkirk chỉ dùng những góc nhìn nhỏ để đại diện cho những câu chuyện lớn. Sự quyết tâm của cha con ông lão ngư dân đại diễn cho chính sự quyết tâm của toàn thể ngư dân Anh trong cuộc đại di tản tại Dunkirk. Nỗi sợ của viên sĩ quan hải quân (do Cillian Murphy thủ vai) thể hiện cho nỗi sợ của rất nhiều người lính bởi bom đạn của chiến tranh. Nỗ lực sống sót của người lính bộ binh (nhân vật trung tâm của phim) thể hiện cho khát khao được sống, được trở về của hàng trăm nghìn người lính đang mắc kẹt tại Dunkirk.
Tuy có rất nhiều những hình ảnh chạm đến cảm xúc nhưng với riêng cá nhân mình, có 2 khoảnh khắc mà mình xúc động đến nỗi nổi da gà. Cảnh thứ nhất đến từ người đàn ông này.
Đó là khoảnh khắc người đàn ông này, vị tướng hải quân trực tiếp chỉ huy cuộc di tản ngay tại chiến trường, đứng trên mũi cầu tàu, đưa ống nhòm hướng ra khoảng không đại dương trập trùng sóng vỗ và rồi khóe mắt ông ngấn lệ. Bởi vì ở phía đó, hướng tổ quốc của ông, ông đã nhìn thấy hàng trăm chiếc thuyền cá đang tiền về Dunkirk. Và vẫn là người đàn ông này, khi tất cả binh lính Anh đã được giải thoát thành công, ông từ chối bước lên thuyền trở về Anh mà chọn ở lại để chiến đấu, giúp đỡ quân Pháp.
Khoảnh khắc thứ 2 là khoảnh khắc khi những người lính trở về tại bến tàu lửa. Trên danh nghĩa, họ là những người lính thất bại ê chề trên chiến trường, những kẻ hèn nhát chỉ biết tìm được thoát chạy. Thế nhưng khi trở về, người đàn ông mù đứng phát trà tại lối vào bến tàu lửa nói: “Làm tốt lắm”. Một người lính nói: “Chúng tôi chẳng làm gì ngoài việc giữ mạng”. Ông lão đáp một cách bình thản: “Thế là đủ rồi”. Đó là hình ảnh thể hiện cho sự cảm thông, không phán xét và sự trân trọng sinh mạng của mỗi người lính. Dù họ thất bại nhưng ít nhất họ đã sống sót trở về.
Tóm lại: Với mình, Cuộc di tản Dunkirk tính đến hiện tại vẫn là bộ phim xuất sắc nhất của Christopher Nolan mà mình từng được xem. Bởi phim không chỉ mang lại cách kể chuyện độc đáo, những hình ảnh hoành tráng mà phim còn để lại những cảm xúc nghẹn ngào.
Cảm ơn bạn đã đọc bài viết thật dài này!
TP.HCM, 08/08/2026
